Qlobal Xəstəlik Yükü Atlası

Ölçülər: nəyi ölçürük

Əlilliyə uyğunlaşdırılmış həyat illəri (DALY) vaxtından əvvəl ölüm səbəbindən itirilmiş həyat illərinin (YLL) və sağlamlıq məhdudiyyəti səbəbindən itirilmiş sağlam həyat illərinin (YLD) cəmidir. Xam göstərici ilə yaşa görə standartlaşdırılmış göstəricinin fərqi. Yeni xəstələnmə halları və mövcud xəstəlik hallarının yayılması ÜST-ün bu datasında yoxdur.

Bəşəriyyəti nə xəstə edir: aparıcı səbəblər

ÜST-ün reytinq siyahısı ilə DALY, ölüm, YLL və YLD üzrə aparıcı səbəblər dünya, ÜST regionları, gəlir qrupları və hər ölkə üçün, ilk ildəki yeri ilə; bütün yükün ağac xəritəsi və üç böyük qrupun payı.

Ölüm və əlillik: sağlam həyatı necə itiririk

Hər səbəbin DALY-si ölüm (YLL) və əlillik (YLD) hissələrinə bölünür. Az öldürən, amma uzun illər əlilliyə səbəb olan xəstəliklər ayrıca sıralanır; regionlar və gəlir qrupları üzrə əlilliyin payı.

Xəstəlik yükünün dünya xəritəsi

Səbəb, ölçü, il, cins və yaş qrupu üzrə 100 000 nəfərə xam və yaşa görə standartlaşdırılmış göstəricilər; mütləq saylar xəritəyə qoyulmur.

Ölkənin sağlamlıq profili

Hər ölkənin aparıcı DALY və ölüm səbəbləri, zamanla dəyişmə, regionu, gəlir qrupu və dünya ilə müqayisə, ölüm və əlillik, kişilər və qadınlar, yaş qrupları, gözlənilən ömür və səhiyyə xərci. Azərbaycan profili açılışda göstərilir.

Kişilər və qadınlar

ÜST-ün səbəb kateqoriyaları üzrə kişilərin və qadınların yaşa görə standartlaşdırılmış göstəriciləri və onların nisbəti. Əhali göstəricisidir, fərdi risk deyil.

Yaş qrupları üzrə xəstəlik yükü

ÜST-ün səkkiz yaş qrupu üzrə istilik xəritəsi: neonatal dövrdən 70 yaşdan yuxarıya qədər, hər qrupda 100 000 nəfərə göstərici və ya qrupun daxili tərkibi.

Zamanla nə dəyişib: say və yaşa görə standartlaşdırılmış göstərici

Mütləq yük, yaşa görə standartlaşdırılmış göstərici və əhali bir indeksdə: əhali böyüdükcə və qocaldıqca say arta bilər, göstərici isə düşə bilər. Üç böyük qrupun payı il-il və kateqoriyalar üzrə dəyişmə.

Ölkə və region müqayisəsi

Ölkələr, ÜST regionları, Dünya Bankının gəlir qrupları və dünya bir səbəb və bir göstərici üzrə yanaşı, bütün illər üçün.

Xəstəlik yükü və inkişaf

Adambaşına ÜDM, səhiyyə xərci, gözlənilən ömür, sağlam ömür və universal səhiyyə əhatəsi ilə xəstəlik yükü arasında Spirmen rank korrelyasiyası, eyni ildə; gəlir qrupları üzrə paylanma. Korrelyasiya səbəb demək deyil.

Ən çox dəyişən səbəblər və ölkələr

Yaşa görə standartlaşdırılmış göstəricilərə görə ən çox azalan və artan səbəblər, ölüm göstəricisinin azalması, əlillik yükünün artması, reytinqdə yer dəyişmələri və ölkələr; hər siyahı öz seçim meyarını göstərir.

Statistik müşahidələr

Sabit qaydalarla hesablanan müşahidələr: mütləq yük və standartlaşdırılmış göstərici, qeyri-infeksion xəstəliklərə keçid, əlillik yükü, regional fərqlər, kişilər və qadınlar, beş yaşadək uşaqlar.

Metodologiya

Mənbələr və lisenziyalar, DALY = YLL + YLD bərabərliyinin yoxlanılması, ÜST-ün Dünya Standart Əhalisi ilə yaşa görə standartlaşdırma, regionların və gəlir qruplarının cəmlənməsi, səbəb iyerarxiyası, reytinq qaydaları və həftəlik yoxlama: ÜST qiymətləndirmələri bir neçə ildən bir, illəri təxminən üç il gecikmə ilə dərc edir; yeni buraxılış çıxan həftə bütöv halda yüklənir, köhnəsi ilə birləşdirilmir.

Əlaqəli analitika

• Azərbaycanda insanlar nədən ölür?
• Qlobal statistik anomaliyalar
• Hava keyfiyyəti
• Qlobal enerji keçidi atlası
• Bütün analitikalar

Mənbələr

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı, Qlobal Sağlamlıq Qiymətləndirmələri (CC BY 4.0); ÜST, Qlobal Sağlamlıq Müşahidə Mərkəzi (CC BY 4.0); Dünya Bankı, Dünya İnkişaf Göstəriciləri (CC BY 4.0).